หน้าแรก
ประวัติ

ประเภทของโขน

การฝึกหัดโขน

เครื่องแต่งกาย

หัวโขน

เครื่องแต่งกาย

   

            เครื่องแต่งกายสำหรับใช้ในการแสดงโขน ใช้การ
        แต่งกายแบบยืนเครื่อง ซึ่งเป็นการแต่งกายจำลอง
        เลียนแบบจากเครื่องทรงต้นของพระมหากษัตริย
        ์แบบโบราณที่มีความสวยงามวิจิตรตระการตา
        แบ่งเป็น 3 ฝ่ายคือ ฝ่ายมนุษย์ เทวดา พระ นาง
        ฝ่ายยักษ์และฝ่ายลิง สำหรับบ่งบอกถึงยศถาบรร
        ดาศักดิ์และตำแหน่ง นอกจากนั้นตัวละครอื่น ๆ
         จะแต่งกายตามแต่ลักษณะของตัวละครนั้น ๆ เช่น
        ฤๅษี กา ช้าง ม้า วัว ควาย ฯลฯ สวมหัวโขนซึ่งมีการกำหนด
         ลักษณะและสีไว้อย่างเป็นระบบและแบบแผน
        ใช้สำหรับกำหนดให้ใช้เฉพาะกับตัวละคร สี
        ของเสื้อเป็นการบ่งบอกถึงสีผิวกายของตัว
        ละครนั้น ๆ เช่น พระรามสีกายเขียวมรกต
        พระลักษณ์สีกายเหลืองบุษราคัม ทศกัณฐ์สี
        กายเขียวมรกต หนุมานกายสีขาวมุกดา
        สุครีพกายสีแดงโกเมน เป็นต้น แบ่งได้ 3 ประเภท คือ

 

 
 
  • ศิราภรณ์หรือเครื่องประดับสำหรับสวมใส่ศีรษะเช่น ชฎา มงกุฎ รัดเกล้า กระบังหน้า ปันจุเหร็จ
    หรือแม้แต่หัวโขนก็จัดอยู่ในประเภทเครื่องศิราภรณ์เช่นกัน
  • ภูษาภรณ์หรือเสื้อผ้าเครื่องนุ่งห่มเช่น เสื้อหรือฉลององค์ กางเกงหรือสนับเพลา ชายไหวหรือห้อยหน้า ชายแครงหรือห้อยข้าง ผ้านุ่งหรือพระภูษา รัดเอว ผ้าทิพย์ เจียระบาด สไบ เป็นต้น
 
 
  • ถนิมพิมพาภรณ์หรือเครื่องประดับต่าง ๆ ตามแต่ฐานะของตัวละครเช่น เข็มขัดหรือปั้นเหน่ง สังวาล ตาบหน้า ตาบทิศ ตาบหลัง อินธนู ธำมรงค์ แหวนรอบ ปะวะหล่ำ ทองกร กรองคอ สะอิ้ง พาหุรัด กำไลเท้า เป็นต้น

 
 

    นอกจากนี้ยังมีเกราะอีกหนึ่งประเภทคือ เกราะที่เป็นสายคาดรอบอกเช่น ตอนทศกัณฐ์เกี้ยวนางสีดาในสวน ทศกัณฐ์แต่งกายสวยงาม มีผ้าห้อยไหล่และถือพัดขนาดเล็ก มีเกราะคาดรอบอก ปัจจุบันการแสดงโขนไม่เคร่งครัดให้ตัวละครที่แสดงเป็นทศกัณฐ์ ต้องสวมเกราะเวลาทำศึกสงครามนอกจากตอนศึกมังกรกัณฐ์เท่านั้น ที่พระรามและทศกัณฐ์จะสวมเกราะ ปัจจุบันกรมศิลปกรเป็นผู้กำหนดขนาดและลวดลายต่าง ๆ ของเครื่องแต่งกายโขนเช่น การกำหนดเครื่องแต่งกายของพระพรต มีรายละเอียดดังนี้

 

 
 

    เสื้อใช้ผ้าต่วนสีแดงคอกลมแขนยาว ปักลาย 2 ข้างเต็มด้านหน้า ปักลายหนุนใต้รักแร้ ปักลายกนกที่ตัวเสื้อและแขน หนุนในตัวกนกด้วยเชือกเกลียวขนาดเล็ก ถมลายกนกด้วยดิ้นข้อ-ดิ้นโปร่งสีเงินขนาดเล็ก ซับในด้วยผ้าโทเรสีแดง กรองคอใช้ผ้าต่วนสีเขียวปักลายกนก หนุนในตัวกนกด้วยเชือกเกลียวขนาดเล็ก ถมลายกนกด้วยดิ้นข้อ-ดิ้นโปร่งสีเงินขนาดเล็ก อินธนูใช้ผ้าต่วนสีเขียว เสริมภายในด้วยแผ่นหนังสังเคราะห์ ตรงปลายติดพู่เงิน-ทองยาว 1 นิ้ว จำนวน 1 คู่ ซับในด้วยผ้าโทเรสีเขียว