กรุณา set ขนาดตัวอักษรที่ขนาด medium ก่อนที่ชมเวบไซต์ของเรา                     

   

 ค้นหาข้อมูลอะไรก็ได้ในโลกนี้ :       

         

วัฒนธรรมอีสาน


<<--- | หน้าหลักวัฒนธรรมอีสาน | ฮีตสิบสองคองสิบสี่ |  ภาษาอีสาน | ประเพณีอีสาน | อาหารอีสาน | ภูมิปัญญาพื้นบ้านอีสาน | --->>

:: MAIN MENU ::

 

หน้าแรก  

เกี่ยวกับชมรม 

ข้อมูลภาคอีสาน  

ศิลปวัฒนธรรมอีสาน

 

สมาชิกสัมพันธ์

 

เวบบอร์ด 

 

สมุดเยี่ยม 

 

เวบไซต์ภาคอีสาน 

 

ติดต่อชมรม 

 

 :: เพื่อนบ้านของเรา ::

 

มหาวิทยาลัยนเรศวร

 

กองกิจการนิสิต

 

กองบริการการศึกษา

 

สภานิสิต

 

องค์การนิสิต

 

 :: เทางามสัมพันธ์ ::

 

ม.ศรีนครินทรวิโรฒ

 

ม.บูรพา

 

ม.ทักษิณ

 

ม.มหาสารคาม

 

:: บริการต่างๆ ::

 

ฟรีอีเมลล์ isannu.i-p.com

 

ฟรีอีเมลล ์isanclub.i-p.com

 

ฟรีอีเมลล์ Yahoo.com

 
ฟรีอีเมลล์ Hotmail.com 

:: อ่านหนังสือพิมพ์ :: 

 
ไทยรัฐ    เดลินิวส์ 
ข่าวสด    คมชัดลึก 
แนวหน้า  ฐานเศรษฐกิจ 
มติชน  ประชาชาติธุรกิจ 
กรุงเทพธุรกิจ สยามธุรกิจ 
ผู้จัดการ   ThaiPost  
TheNation  
BangkokPost 

:: โทรทัศน์ ::

 
ช่อง 3     ช่อง 5 
ช่อง 7     ช่อง 9 
ช่อง 11  ITV 
UBC     BBC 

CNN

 

 

 

 

คองสิบสี่

----

 ครอบสิบสี่ข้อสำหรับนักปกครอง
  
ครอบสิบสี่ข้อ
- กฎหมายสำหรับพระราชาผู้ปกครองบ้านเมืองพึงปฏิบัติ เพื่อไพร่ฟ้า ข้าแผ่นดินมีความสุขร่มเย็น (ถอดออกมาจากคำกลอนโดยไม่เปลี่ยนแปลงสำนวนเดิม)

ข้อที่ 1 - เป็นท้าวพระยาจัดตั้งแต่ง ซื่อซามนามกร เสนาอามาตย์ ราชมุนตรี พิจารณา สืบหา ผู้ซื่อผู้คด ผู้ฮ้ายผู้ดี ผู้ช่างแถลงแปงลิ้น มักสับส่อถ้อยคำอันหนักอันเบา อันน้อยอันใหญ่ ให้ไว้ในใจ นั้นก่อ สมที่จะฟัง จิ่งฟัง บ่สมที่จะฟังอย่าฟัง สมตั้ง ใจซื่อ ให้เพียงใดจิ่งตั้งใจเพียงนั้น ให้แต่งตั้งผู้ซื่อสัตย์สุจริตให้หมั่นเที่ยง ผู้ฮู้จัก ราชการบ้านเมือง แต่ก่อนมา บ่มข่มเห็งไพร่ฟ้าข้าแผ่นดิน ให้หายใจเข้าออก ได้ จิ่งตั้งให้เป็นเสนาอามาตย์

ข้อที่ 2 - เป็นท้าวพระยา ให้เนามุนตรี เป็นสามัคคีพร้อมเพียงกัน ให้หมั่นประชุมกัน อย่าให้ขาด อันใดอันหนึ่งจักให้อาณัติข้าเสิก (ข้าศึก) เกรงขาม และให้เขาอยู่ ในเงื้อมมือเจ้าตน ด้วยยุทธกรรมปัญญา ให้บ้านเมืองก้านกุ่งฮุ่งเฮือง เป็นที่ กว้างขวาง ให้ไพร่ฟ้าข้าแผ่นดินอยู่เย็นเป็นสุข อย่ากดขี่ข่มเห็ง เทอญ

ข้อที่ 3 - เป็นท้าวพระยา เถิงวันขึ้นสังขารปีใหม่ ถ่ายสังวาสมาสเกณฑ์ ให้เชิญพระแก้ว พระบาง พระพุทธฮูป สรงน้ำอบ น้ำหอม ไว้ในสระพัง สักการะ ด้วยดอกไม้ ธูป เทียน ฟังธรรมจำศีล คบงัน 7 วัน ทุกๆ วัดให้เป็นการซื่นซมยินดีแก่พระศาสนา ตบพระเจดีย์ทราย บูชาเทวดาทั้งหลายทางน้ำทางบก บ้านเมืองจิ่งวุฒิซุ่มเย็น น้ำฟ้าสายฝน เข้าไฮ่เข้านาบริบูรณ์

ข้อที่ 4 - เป็นทางพระยา วันสังขารขึ้น ให้นิมนต์พระภิกขุ แห่น้ำฝ่ายใต้เมือฝ่ายเหนือ วันสังขารพักให้ฝ่ายเหนือมาวัดฝ่ายใต้ เพื่อบูชาเทวดา หลวงไปยามหัวเมือง ท้ายเมือง ของทุกๆ ฤดูปี บ้านเมืองจิ่งวุฒิจำเริญ ให้ราษฎรอาบน้ำอบน้ำหอม หดสรงพระภิกษุสงฆ์บ้านเมือง จิ่งอยู่เย็นเป็นสุข ให้ราษฎรแต่งหม้ออุบัง เพื่อ กั้งบังโพยภัยอันตรายแก่ราษฎรทั่วไป เทอญ

ข้อที่ 5 - เป็นท้าวพระยา วันสังขารปีใหม่ ให้เสนาอามาตย์ ราชมุนตรี พญาเพีย ท้าวขุน หัวบ้านหัวเมือง ตำหรวดอาสา มหาดเล็กสีพายใต้แจก มีเทียนคู่ขึ้นทูนเกล้า ทูนกระหม่อมถวายราชบาส เพียกะซักมุงคุลถวายพานหมากหมั้นหมากยืน ปุโรหิตถวายพร ให้มีอายุ วัณโณ สุขัง พะลัง แก่องค์พระเจ้ามหาชีวิต แล้วเอา น้ำมหาพุทธาภิเศก อันพระรัสสิไปสถาปนาไว้ ถ้ำนกแอ่นถ้ำนางอั่น อันชื่อว่า น้ำเที่ยงนั้น แห่มาสรงพระพุทธฮูปวัดหลวง ในเมืองทุกวัด ในถ้ำติ่งทวารทวารา ที่ปากน้ำอู ประตูเมืองฝ่ายเหนือ แล้วจิ่งนิมนต์พระภิกษุสงฆ์ นำบาลีพระพุทธ- ฮูป ในพระราชวังตามธรรมเนียม จิ่งเป็นอันโครพย่ำแยง แด่พระสงฆ์เจ้าถืก ต้อง ตามพระอรรถกถาจารย์ กล่าวไว้หั้นแล

ข้อที่ 6 - เป็นท้าวพระยาในวันสังขาร เป็นวันเสี้ยงฤดูเก่า ปีใหม่จักมาเถิง ให้เจ้านาย เสนา ข้าราชการ มุนตรีผู้มีนามยศ และเพียหัวหลิ่งหัวพัน หัวบ้านหัวเมือง สิบเอ็ดฮ้อยน้อยใหญ่ ซึ่งเป็นข้าน้อยขันฑสีมาตำบล เข้ามาถือน้ำพิพัฒน์ สัตยานุศัตย์ต่อพระพักตร์ พระพุทธเจ้า พระสังฆเจ้า ให้เป็นการซื่อสัตย์ ต่อ แผ่นดิน ป้องกันก่อให้ขบถคึดฮ้ายต่อแผ่นดิน

ข้อที่ 7 - ท้าวพระยา คันเถิงฤดูเดือนเจ็ด ให้เลี้ยงเทพยดาอาฮักษ์ มเหศักดิ์ หลักเมือง ตาเมือง เสื้อเมือง ทรงเมือง ตามคองสิบสี่ แล้วให้เชิญเทพดาอาฮัก มเหศักดิ์ ให้เข้ามาซำฮะบ้านเมือง ป้องกันอันตราย ตามบูฮานราชประเพณีสั่งไว้ว่า เมืองชั่วบ่มีธรรมเป็นเครื่องคุ้มครอง ได้เอาไสยศาสตร์คือ ผีเมืองคุ้มครอง จิ่งมีฤทธิ์อันนี้สืบต่อมา เพื่อบ่ให้เกิดอันตรายโพยภัย ด้วยผีสางคางแดง

ข้อที่ 8 - เป็นท้าวพระยา คันเถิงเดือนแปด ให้สูตรซำฮะบ้านเมือง สืบซะตาเมือง บูชา เทวดาอาฮักษ์ทั้งแปดทิศ บูชาพระรัสสีทั้งแปด สองพี่น้องพระยานาค 15 ตระกูล สูตรเถิงสามวันเจ็ดวัน แล้วให้ราษฎรฮอบเมืองยิงปืน หว่านหินแห่และ ทราย เพื่อให้หายพยาธิโรคา โพยภัยอันตราย ให้อยู่เย็นเป็นสุขแก่บ้านเมือง ทุกประการ


      
| กลับไปหน้าหลักฮีตสิบสองคองสิบสี่ ี่ | อ่านต่อข้อ 9-14
 

 

: วัฒนธรรมที่น่าสนใจ:

   ฮีตสิบสองสิบสี่  
   ภาษาอีสาน
     ภาษาอีสานวันละคำ
   อาหารอีสาน
   ประเพณีอีสาน    
   ภูมิปัญญาพื้นบ้าน
    ผญา
    เครื่องมือเครื่องใช้
    สมุนไพร
    ยาดองเหล้าบ้านตะบัล   
    ภูมิปัญญาอื่นๆ
 
 

 

Copyright © 2002 ชมรมอีสานและภูมิภาคอินโดจีนศึกษา  มหาวิทยาลัยนเรศวร  อำเภอเมือง  จังหวัดพิษณุโลก  65000